Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 13 Ekim 2026'da yayımladığı bültene göre Ağustos 2026'da ihracat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %8,5, ithalat birim değer endeksi ise %13,7 arttı; ithalat fiyatları daha hızlı yükseldiği için dış ticaret haddi 94,3'ten 90,0'a, 4,3 puan geriledi, yani bir birim ihracat karşılığında alınabilen ithalat miktarı azaldı (TÜİK, 2026).1 İthalatta en yüksek birim değer artışı yakıtlarda (%35,9) görülürken gıda, içecek ve tütünde birim değer %4,2 düştü; ithalat birim değer endeksinin Şekil 1'deki 25 aylık dönemde gösterdiği en büyük aylık artış Mart'tan Nisan 2026'ya geçişte (141,1'den 148,9'a) gerçekleşti. Miktarlardaki yıllık değişimler fiyatlardakine göre küçük kaldı: ihracat miktar endeksi %0,4, ithalat miktar endeksi %2,8 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seride ise Temmuz'a göre ihracat miktarı %1,0 artarken ithalat miktarı %2,5 azaldı. Bülten bu değişimlerin nedenlerine ilişkin bir değerlendirme içermiyor; bu not da yalnızca açıklanan endeksleri özetliyor (TÜİK, 2026).2

Kaynakça
Türkiye İstatistik Kurumu. (2026, 13 Ekim). Dış ticaret endeksleri, Ağustos 2026 (Haber Bülteni No. 58257). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58257
Notlar
-
Metindeki endeks değerleri, değişimler ve miktar endeksleri bültenden alınmıştır (TÜİK, 2026). Şekildeki aylık seriler bültendeki grafiklerin verisidir: veri (CSV). Metinde kullanılan diğer veriler (19 Ekim 2026'da indirildi): bültendeki tablo (CSV). Çalışma kitabı notta geçen her sayıyı onu üreten formülün ve metinle karşılaştıran bir kontrolün yanında listeler, böylece hesapları incelemek isteyen okuyucular bunları vakit kaybetmeden ve herhangi bir kod çalıştırmadan bir hesap tablosunda izleyebilir ve denetleyebilir. Şekli çizen ve aynı hesapları yineleyen kod, istenirse paylaşılır. ↑
-
Hesaplamalar. $X_t$ ihracat, $M_t$ ithalat birim değer endeksini (2015=100) gösterir. Dış ticaret haddi ve yıllık değişim: $$T_t = \frac{X_t}{M_t}\times 100, \qquad \Delta_t = \left(\frac{X_t}{X_{t-12}} - 1\right)\times 100$$ Ağustos 2026, ihracat ve ithalat birim değer endekslerinin yıllık değişimi: $$\Delta^{X} = \left(\frac{136{,}1}{125{,}4} - 1\right)\times 100 = 8{,}53, \qquad \Delta^{M} = \left(\frac{151{,}1}{132{,}9} - 1\right)\times 100 = 13{,}69$$ Dış ticaret haddi TÜİK'in yayımladığı değerdir. Tek ondalıklı endekslerden hesaplanan değer biraz farklıdır, fark yuvarlamadan kaynaklanır: $$\frac{136{,}1}{151{,}1}\times 100 = 90{,}1$$ Haddin değişimi puan farkıdır: $$94{,}3 - 90{,}0 = 4{,}3$$ En büyük aylık artış, $M_t - M_{t-1}$ farkının 25 aylık dönemdeki en büyük değeridir. Puan ve oran olarak: $$148{,}9 - 141{,}1 = 7{,}8, \qquad \left(\frac{148{,}9}{141{,}1} - 1\right)\times 100 = 5{,}53$$ Oran olarak da en büyük artış aynı aydadır. Arındırılmış miktar endekslerinde aylık değişim, ihracat ve ithalat: $$\left(\frac{145{,}0}{143{,}6} - 1\right)\times 100 = 0{,}97, \qquad \left(\frac{111{,}7}{114{,}6} - 1\right)\times 100 = -2{,}53$$ ↑