Öldükten sonra gözlerini açtı. "Kitabı aç," dedi karşısındaki; o da kitabı açıp satırlarda yer alan kelimeleri öbek öbek gözden geçirdi. "Oku," dedi, okumaya başladı. Bir cümle okudu, "Dur," dedi. "Ne anladın?" Tam yanıt verecekken sözünü kesti; ayak bileklerinden başlayıp omurga boyunca özüne doğru tırmanan o kadim üşümeyi hissetti. "Tekrar kitabı aç," dedi karşısındaki; kitabı açtı ve satırlarda yer alan kelimeleri öbek öbek yeniden gözden geçirdi. "Oku," dedi karşısındaki, o yine tam okuyacakken "Dur!" dedi. "Ne anladın?" Yanıt vermek için ağzını açtı; ağzından çıkan şey bir ses olmadı, yalnızca kendi içine doğru düşen bir boşluktu. Elini çenesine götürdü, orada bir kelimenin oturduğunu fark etti; dilinin ucuna gelmiş ama hiç söylenmemiş, kendi ağırlığıyla çeneye yerleşmiş bir kelime. Onu geri itti, kelime direndi, sonra bir tefekkürün eşiğine büründü. Diğer elinden kitap eriyerek aktı; mumun, ateşin ısısından erimesi gibi erirken önce büyük parçalar, sonra o büyük parçalardan düşen başka küçük parçalar ile yere döküldü. Parçalar yere değmeden havada asılı kaldı. Her biri kendi içinde bir sayfa taşıyan tohumlar gibi ağırlaştı. Sonra kendi ağırlıklarına yenik düşüp düşecekleri yeri unuttular. Askıda kaldıkları her an biraz daha şeffaflaştılar, ta ki onları bir arada tutan şeyin ne olduğu hatırlanana kadar. Artık elinde tutabileceği somut bir madde birleşimi, gözlerine süslü gösterilen bir evren, nefes alması için bir oksijen, gezip görebilmesi için bir yerküre veya duyması için bir ses yoktu. Yalnızca avucunun içinde bir serinlik vardı, bir de o serinliğin ardında açılan ve hiçbir şeyin adıyla çağrılmadığı bir boşluk. O boşlukta kelimelerin gölgeleri dolaşıyordu; söylenmemiş cümleler birbirine değmeden geçiyor, her dokunuşta bir anlam kırılıyor ve kırılan yerden başka bir anlam sızıyordu. Bakanlar hayret ettikçe kelimeler çoğalıyor, kelimeler çoğaldıkça bakanların hayreti ayyuka çıkıyordu. Öyle ki birbirine değmeden geçen bu kalabalık, bakanı kendi seyrettiği şeyin içine hapsediyordu. Kelimeler de onlara bakıyordu. Her biri birine bakacak şekilde, sanki her bakış bir kelimeye, her kelime bir bakışa karşılık geliyordu. "Tekrar kitabı aç," dedi karşısındaki. Her seferinde kitap yeniden avuçlarının içinde beliriyor, satırları tam okuyacakken ellerinden kayıp gidiyor, kendini kendinde kıvıran bir doğru parçası gibi kendi içerisine doğru kıvrılıyor ve sonunda mutlak bir nokta hâline geliyordu. O nokta ki ne büyüyor ne küçülüyordu, yalnızca derinleşiyordu. Her bakışta bir kat daha içeri çekiliyor, bakanı da kendisiyle birlikte içeri çekiyordu. Herkes aynı yöne bakıyordu. Başı sonu birleştirilmiş, tersyüz edilmiş bir sayfa parçası gibi görünen, boyutu çoklu lem'alardan tek bir boyuta indirgenebilen bir hâldeydi. Zaman bu hâlin içinde tortulaşıyordu. Her an bir öncekinin çökeltisi üzerine biniyor, okuyan da okunan da aynı tortu içinde eriyordu. Ruhun diline acı gelen ama susatmayan, susamış gibi görünen ama hakikat teklif edildiğinde yanaşmayan, ilk okunduğunda içsel bir obje gibi görünebilen, sayfa sayısı sonsuzmuş gibi durup her sayfasında yalnızca tek bir kelime barındıran, bir deneme gibi serbestçe akıp giderken şiir gibi o "gören"in mesleğiyle aynı ayniyette duran, ansiklopedi gibi keskin yazılar içeren bu ontolojik labirentin ortasında, son kez "Ne anladın?" dedi karşısındaki, benliğini yine kendinde seyret dermişçesine.